Gaztainondo- Gaztainondoak berreskuratzeko proiektua
Gaztainondoak gure paisaiaren, gure bizimoduaren eta gure ekonomia arduratsu eta iraunkorraren parte dira.
Cederna Garalur Elkarteak eta Nafarroako Rural Kutxako Gizarte Ekintzak, Nafarroako Gobernuko Landa Garapeneko eta Ingurumeneko Departamentuarekin lankidetzan, Nafarroako Mendialdeko gaztainondoen paisaia leheneratzea eta gaztainaren ustiapen ekonomikoa sustatzea (fruituetan edo fruituengandik eratorritako produktuetan: kontserbetan, kremetan edo irinetan, adibidez) helburu duen ekimen hau gidatzen dute.
Gaztainondoen basoek Interes Komunitarioko Habitatak osatzen dituzte. Horrela, biodibertsitatea babesten da eta gure basoetako ekosistemak aberasten dira.
Gainera, gure lurraldean gaztainaren ustiapen ekonomikoarekiko interesa dago.
Horregatik, gure Elkarteak, Nafarroako Rural Kutxako Gizarte Ekintzak eta Nafarroako Gobernuak interes estrategikotzat jotzen dugu gune horiek berreskuratu eta mantentzea.
Ikuspegi estrategikoak proiektua epe luzera garatzean datza.
Balio erantsi gisa, Nafarroako Gobernuak gaztainondoen tokiko barietateen landareak ekarriko ditu. Orain arte, bertako 18 gaztainondo barietate identifikatu ditu, bioaniztasuna bermatuz.
Helburuak
- Atxikitako herrietako gaztainondoak berreskuratzea.
- Epe ertain-luzera, gune horien mantentze-lanak bermatzea, tokiko erakundeen konpromisoarekin.
Ohiko galderak
Proiektua atxikitako toki entitateen lurzatietan gauzatuko da, herri-lurrak barne.
Esku-hartzeak egingo diren lursailek gehienez ere 4 hektareako azalera izan behar dute.
Onuradun nagusiak tokiko erakundeak dira.
Hala ere, lursail horietako gaztaina ustiatu nahi duten partikularrek edo enpresek ere interesa erakutsi dezakete.
Kasu hauetan, toki-erakundeekin hitz egin beharko dute, herri-lurren zati bat erreserba dezaten, eta haien oniritzia edo baimen egokia izan beharko dute, bai eta pertsona edo erakunde eskatzailearen mantentze-konpromisoa ere.
Toki-erakunde bakoitzak 25.000 €-ko diru-laguntza jaso dezake gehienez urtean.
Muga hori toki entitate eskatzaileari aplikatuko zaio, kontzeju indibiduala, udala edo batzarra izan.
Hala ere, udal batek laguntza bakarra eskatzen badu, bere kontzejuen eskaerak elkartuta, diru-laguntzaren zenbatekoa handitu ahal izango litzateke, eskaera egin duten kontzejuen kopuruaren arabera.
Komenigarria da, tokiko erakundeak basogintzaren arloan izan duen jarduera islatzen baitu, eta, horrekin batera, epe ertain-luzera natur gunea mantentzeko konpromisoaren ikuspegia ematen du, zeharkakoa bada ere.
Nafarroako Gobernuak inbertsio hori egiaztatzen du, udalerriei informazioa eskatuz.
Rural Kutxako Gizarte Ekintzak eta Cederna Garalurrek sinatutako hitzarmenaren arabera, kontzeptu hauek finantzatzen dira:
- BASO-LANEN kontrata bidez egiteko aurrekontuaren % 80a, gaztainondoa behar bezala ezartzeko eta mantentzeko: lurraren prestaketa, landaketa eta txertatzea, eta landaketen lehen 10 urteetarako mantentze lanak.
- Genotipatzearen % 80a (laginak bildu eta aztertzea)
- ORDAINSARIEN % 80a (BEZa sartu gabe): aurretiko azterketak, memoria teknikoa (proiektua) eta obra-zuzendaritza.
- Bideragarritasun tekniko ezagatik azkenean gauzatzen ez diren jarduketen aurretiko azterketen % 100a (BEZa barne)
Zein gastu hartzen ditu bere gain toki erakundeak?
Demagun kontzeju baten lursail bateko baso-lanen kostua 13.000 €-koa dela, eta horietatik:
- 12.000€: lurra prestatu eta egokitzea. Enpresa kontratistari agindutako eginkizunak dira.
- 1.000€: gaztainondo zaharren analisi genetikoa. Nafarroako Gobernuaren bidez egiten da.
Toki-erakundeak lizitaziora (1) atala aterako du, dagokion aurrekontuarekin.
Cederna Garalurrek, urtero, proiektuen deialdi bat zabalduko du.
2026an, deialdia abuztuaren 7tik irailaren 14ra irekita dago.
Interesa duten toki erakundeek mezu elektroniko bat bidali beharko dute ljamar@cederna.es helbidera, formulario bat betez.
Eskaerak ebaluatzeko, proiektuen baremazio bat onartu da.